Yayın tarihi: 2026-04-11 · Hazırlayan: Murat GÜLEN, Harita ve Kadastro Mühendisi
İmar durumu belgesi (halk arasında "çap"), bir parselde ne yapabileceğinizi gösteren en önemli belgedir. Üzerindeki kısaltmalar ilk bakışta karmaşık görünse de, aslında birkaç temel kavramdan oluşur. Bu yazıda her birini örnekle açıklıyoruz.
TAKS — Taban Alanı Kat Sayısı
Yapının zemindeki oturum alanının, parsel alanına oranıdır. TAKS = 0,30 ise, 1.000 m²'lik parselde binanın zemindeki oturumu en fazla 300 m² olabilir. TAKS, bahçenin ne kadarının boş kalacağını belirler.
KAKS (Emsal) — Kat Alanı Kat Sayısı
Yapının tüm katlarındaki toplam inşaat alanının parsel alanına oranıdır. KAKS = 1,50 ise 1.000 m²'lik parselde toplam 1.500 m² inşaat yapılabilir. Yani KAKS, projenin toplam büyüklüğünü; TAKS ise bu büyüklüğün zemine nasıl yayılacağını belirler.
Örnek hesap
1.000 m² parsel, TAKS 0,30 – KAKS 1,50:
- Azami taban alanı: 1.000 × 0,30 = 300 m²
- Azami toplam inşaat alanı: 1.000 × 1,50 = 1.500 m²
- Teorik kat sayısı: 1.500 ÷ 300 = 5 kat
Not: Bazı alanlar (belirli koşullarda otopark, sığınak, ortak alanlar, bodrumun bir kısmı) emsal hesabına dâhil edilmeyebilir. Bu istisnalar Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ile plan notlarında tanımlanır ve projenin büyüklüğünü ciddi biçimde değiştirebilir — plan notlarını mutlaka okuyun.
H maks — Azami Yapı Yüksekliği
Yapının ulaşabileceği en yüksek kotu gösterir. "H maks: 15,50 m" veya "Yençok: 5 kat" biçiminde yazılır. Eğimli arazilerde yüksekliğin hangi noktadan ölçüleceği kritik olduğundan, plankote ve belediyenin verdiği kot–irtifa belgesi burada devreye girer.
Çekme mesafeleri
Yapının parsel sınırlarına en fazla ne kadar yaklaşabileceğini belirler. Genellikle "ön: 5 m, yan: 3 m, arka: 3 m" biçiminde ifade edilir. Küçük parsellerde çekme mesafeleri, TAKS'tan daha belirleyici olur: TAKS size 300 m² izin verse bile, çekmelerden sonra geriye 180 m² kalıyorsa yapabileceğiniz taban alanı 180 m²'dir.
Yapı nizamı
- Ayrık nizam: Yapı, tüm sınırlardan çekilerek konumlanır.
- Bitişik nizam: Yapı, komşu parsel sınırına bitişik yapılır.
- Blok nizam: Planda belirlenen blok boyutlarına uyulur.
- İkiz nizam: İki parselde birbirine bitişik, dışa ayrık iki yapı yer alır.
Sık gözden kaçan başlıklar
- Yolda kalan kısım: Parselin bir bölümü imar yolunda kalıyorsa, hesaplar terkten sonraki net alan üzerinden yapılır. Bu nedenle önce yola terk tamamlanmalıdır.
- Uygulama görmemiş parsel: 18. madde uygulaması yapılmamışsa, ileride DOP kesintisiyle alanınız küçülebilir.
- Plan notları: Belgenin üzerindeki sayılardan çok, planın notları belirleyici olabilir (çatı katı şartları, ticari kullanım, otopark yükümlülüğü).
- Belgenin geçerlilik süresi: İmar durumu belgeleri genellikle bir yıl süreyle geçerlidir; plan değişikliği hâlinde daha erken geçersiz kalır.
Belgeyi aldıktan sonra ne yapmalı?
İmar durumunu, parselin fiilî durumuyla birlikte değerlendirmek gerekir. Kâğıt üzerinde çok iyi görünen bir emsal, sert eğim ya da dar cephe yüzünden uygulanabilir olmayabilir. Bu nedenle imar durumu ile aplikasyon ve plankote verisini birlikte okuyor, parselin gerçek kapasitesini ortaya koyuyoruz.
Yardım ister misiniz? Elinizdeki imar durumu belgesini bize iletin; parselinizde ne yapabileceğinizi rakamlarla ve krokili olarak açıklayalım.
Bu konuda destek mi gerekiyor? Bolu Merkez ve tüm ilçelerde hizmet veriyoruz. Ada–parsel bilgisiyle arayın, durumunuzu birlikte değerlendirelim.